Beitels slijpen

Veritas MK IIAls je net als ik een liefhebber bent van handgereedschap, dan is het ook belangrijk dat jet gereedschap scherp is. Dit geldt zeker voor schaven en beitels. Ik weet dat er houtbewerkers zijn die de dag beginnen met het slijpen van hun beitels en handschaven, maar omdat ik verre van elke dag houtbewerk doe ik het minder regelmatig.

Het slijpen van beitels gaat allemaal om het maken van keuzes. Wil je je beitels machinaal slijpen op een slijpmachine of kies je er voor om je beitels met de hand te slijpen. Mijn voorkeur gaat uit naar het slijpen met de hand, die keuze is niet helemaal rationeel, want met een slijpmachine kun je je beitels ook prima slijpen. De voornaamste reden dat ik mijn beitels met de hand slijp is ruimtegebrek in mijn werkplaats.

De volgende keuze die je moet maken is het type slijpsteen die je wilt kopen. In het begin heb ik veel gebruik gemaakt van de oliesteen die bij mijn set Stanley beitels zat, maar daarover was ik niet echt tevreden. Ik kreeg mijn beitels nooit echt helemaal scherp. De keuze die dan over blijft zijn wetstenen en diamant. Hoewel diamant uitstekend is om je beitels scherp te krijgen, hangt daar ook een prijskaart aan.

Als beginnend houtbewerker, moet je al behoorlijk investeren in gereedschap en voor mij was dat de reden dat ik een van de goedkoopste wetstenen heb gekocht. Het is een Japanse wetsteen, die bestaat uit twee verschillende – op elkaar gelijmde stenen. Waarbij de rode kant een grove korrel is en de witte een fijne korrel voor het polijsten.

Het is heel verstandig om je steen regelmatig vlak te maken. Laatst kwam ik er achter waarom dat is. Als je smalle beitels wet, dan holt de steen uit. Als je je steen niet regelmatig afvlakt, dan slijp je het uiteinde van je beitel ook hol en kun je niet meer heel precies iets uitbeitelen.

Het afvlakken van je wetsteen is eigenlijk kinderlijk eenvoudig, als ik geweten had hoe simpel het is, dan had ik dit al veel eerder gedaan. Ik gebruik hiervoor schuurlinnen met twee verschillende korrels. De eerste is p150 en hiermee vlak je de steen mooi af. De tweede is dacht ik p320, maar dat stond helaas niet meer op de achterkant van het schuurlinnen. Van beide korrels schuurlinnen, heb ik twee stukken op een afvalstuk melamine gelijmd. Ik gebruik hier bewust melamine voor, omdat het oppervlak vlak is – hoe vlakker hoe beter. Ik ken mensen die het op een glasplaat lijmen, dat is nog beter.

Beitels slijpen_238Ik heb de schuurlinnen en de melamine ingespoten met contactlijm – die bij de Action is heel goedkoop en werkt prima. Nadat ik deze 10 minuten laat intrekken, druk ik met een behangroller de schuurlinnen heel goed op de melamine.

Voor je de steen gaat afvlakken, trek je met een pootlood lijnen over de wetsteen, zo kun je goed zien of de steen vlak is. Op de delen waar nog een deuk in zit, blijven de strepen staan.

Beitels slijpen_237Nu is het een kwestie van de steen goed vlak op het schuurlinnen te drukken en de steen te schuren.

Beitels slijpen_239En als je geen potloodstrepen meer ziet, dan is je steen vlak en kun je hem nog even polijsten op de fijne korrel.

Beitels slijpen_241En als je klaar bent heb je stof, veel stof.

Beitels slijpen_244Nu de steen vlak is, kan ik mijn beitels gaan slijpen Terwijl deze op mijn aanrechtblad liggen, ligt de wetsteen al een ruim een half uur in mijn spoelbak, de wetsteen moet echt doordrenkt met water zijn.

Beitels slijpen_245Zoals ik al eerder aangaf, het slijpen van beitels bestaat voor een groot deel uit het maken van keuzes. Afhankelijk van het soort hout dat je gebruikt, moet een beitel in een andere hoek geslepen worden. Voor hardhout is de hoek anders dan voor zacht hout. Om de beitel onder de juiste hoe te slijpen, kun je een winkelhaak gebruiken. Deze stel je eerst op de juiste hoek in en dan weet je onder welke hoek je de beitel moet houden.

Ik heb de juiste hoeken geweten, maar omdat ik een Veritas MK II gebruik ben ik ze vergeten. De Veritas MK II is een hulpstuk voor het slijpen van beitels.

Beitels slijpen_246Je ziet de MK II rechtsonder op de foto. Het lange stuk kun je op de MK II schuiven voor het precies positioneren van je beitel. Er zit een streepje op het hulpstuk waarmee je de juiste breedte van de beitel in kunt stellen. Als je dat gedaan hebt, dan schuif je de beitel in de MK II.

Beitels slijpen_248Nu kun je het hulpstuk van de MK II afhalen en staat je beitel precies onder de juiste hoek.

Beitels slijpen_250Nu wet je de beitel door de MK II over de wetsteen te halen. Het wieltje van de MK II zorgt ervoor dat je de beitel makkelijk over de steen kunt halen. Ik houd nooit dezelfde baan aan als ik de beitel over de steen haal. Ik wissel af met recht over de steen gaan en diagonaal. Zo beschadig ik mijn steen minder snel en blijft hij langer vlak.

Om diezelfde reden slijp ik mijn beitels altijd in volgorde van de breedte van de beitel. Beginnend met de breedste en eindigend met de smalste. Ik wet de beitel net zo lang, tot de schuine kant mooi egaal is. Je ziet dan de kleur van gewet ijzer.

Ik houd ook altijd een plantensproeier gereed tijdens het wetten. De steen moet echt nat blijven en als ik hoor dat er ijzervijlsel onder de wiel van mijn MK II komt dan spuit ik de steen weer direct nat,

Beitels slijpen_252Ik kijk daarbij niet alleen naar de schuine kant, maar ook naar het uiteinde. Dat moet een rechte streep zijn. Er zijn mensen die niet zuinig op beitels zijn en die wel eens een spijker of een schroef raken. Je ziet dan een hap in het uiteinde. Mij is dat al eens overkomen, toen ik een beitel uit had geleend aan een buurman en die gaf hem terug met een mooie deuk.

Als je zo’n deuk hebt dan duurt het best lang voor je die er uitgeslepen hebt. Nu de beitel mooi gewet is draai ik de steen om en polijst het vers gewette vlak. In deze fase van het slijpen polijst ik niet al te lang, er komt namelijk nog een extra punt op.

De MK II heeft een knop, waarmee je de hoek van het slijpen heel licht kun aanpassen.

Beitels slijpen_255Op de foto hierboven zie je op de onderste knop een streepje aan de bovenkant. Dit is de normale instelling. Maar als je de knop een halve slag draait, dan wordt de hoek een kleine 2 graden stijler. Dit zorgt voor een extra hoek op de beitel.

Deze extra hoek zorgt ervoor dat de beitel net iets makkelijk in het hout gaat. Als ik de knop in de onderste stand heb gezet, herhaal ik het hele proces van wetten weer. Eerste de beitel over de grove korrel en dan de beitel goed polijsten.

Beitels slijpen_256Als je goed kijkt op de foto hierboven, zie je een heel dun streepje aan het uiteinde, dat is de kleine hoek die ik er net in gewet heb. Als je steen goed vlak is, kun je nu aan de vlakke kant van het uiteinde van de beitel, een heel dun scherp stukje ijzer voelen. Dit is het ijzer dat tijdens het wetten naar achteren is gedrukt.

Het verwijderen hiervan is heel simpel. Ik leg de beitel met de vlakke kant – de achter kant – op de wetsteen en trek de beitel heel voorzichtig over de steen. Nu de eerste beitel klaar is, kan ik verder met de volgende en zijn mijn beitels weer mooi scherp voor gebruik.

Beitels slijpen_259

Leave a Reply