Butsudan – speunen modificeren, karkas lijmen (deel 11)

Voor ik de speunen kan monteren, moet ik ze ligt modificeren. De reden hiervoor is dat de speunen die gebruik aan de uiteinden een behoorlijk stuk uitsteken ten opzichte van de as waar de speun op draait. Als je de deuren met een speun op de kast wilt monteren, zorgt dit er voor dat de speun de buitenkant van je kast raakt, waardoor de deur niet open kan. Als houtbewerker moet je zo af en toe ook aan metaalbewerking doen.

Op de volgende foto zie je links de ongemodificeerde speunen en rechts de speunen die ik dan al aangepast heb.

Butsudan_170Het uiteinde van het deel dat ik in de deur monteer heb ik ingekort en afgerond. Als ik de speun nu draai heb ik genoeg ruimte om de deur helemaal te openen. Voor het deel dat in de kast gemonteerd wordt hoeft dit in mijn geval niet. De boven en de onderkant steken iets uit waardoor het uiteinde van de speun in de boven en onder kant kan worden ingelegd zonder dat je ze ziet. Althans je ziet ze wel, maar ik vind het niet storend genoeg om ze in te korten.

De gemodificeerde speunen zien er van dichtbij als volgt uit. Voor de goede orde, het modificeren heb ik met metaalvijlen gedaan.

Butsudan_173Het monteren van de speunen in de boven- en onderkant is – achteraf gezien – een makkelijk maar tijdrovende klus. Als je de positie van de speunen bepaald hebt, plak je ze met dubbelzijdige tape op je boven- of onderkant.

Butsudan_177Op de voorgaande foto zie je mijn markeermes leggen, maar het overnemen van de positie van de speun op je werkstuk gaat makkelijker met een breekmesje. Voorzichtig volg je met je mesje de buitenkant van de speun. Bij elke omgang ga je steeds wat dieper, totdat je het gevoel hebt dat je een duidelijke markeerlijn in je werkstuk hebt.

Nu verwijder je de speunen met een plamuurmes en met beitels volg je zo precies mogelijk de gemarkeerde lijnen. In het begin kun je het te verwijderen hout nog met een houtbeitel verwijderen, maar naarmate je dichter bij de uiteindelijke diepte komt, kun je het verwijderen zelf beter met een grondschaaf doen. De randen maak je nog wel met een beitel dieper.

Butsudan_184Nu is het tijd om een klein profiel op de voor- en zijkanten van de onder- en bovenkant te frezen. Dit is de laatste stap die ik nog moet doen, voor het karkas kan gaan lijmen.

Een profiel frees ik nooit direct in mijn werkstuk. Ik doe dat altijd op een stukje afval, zodat ik eerst kan zien wat het resultaat wordt. Voor dit profiel heb ik een 45graden frees met kogellager in mijn freestafel gemonteerd. Ik heb met diverse dieptes geëxperimenteerd totdat ik uiteindelijk de diepte heb gevonden die ik mooi vond.

Butsudan_261Dit profiel maakt de boven- en onderkant net iets dunner, waardoor mijn Butsudan wat minder plomp oogt.

Butsudan_262Nu ik mijn freestafel goed heb ingesteld, kan ik de boven- en onderkant frezen. Frees hierbij altijd eerst de kopse kanten, als er dan een stuk van je hout afspringt dan is de kans minder groot dat het later nog zichtbaar is. Ik begin altijd heel voorzichtig aan de rechter kant te frezen, zomaar net een centimeter. Daarna frees ik van links naar rechts.

Pas als beide kopse kanten gefreesd zijn, frees ik de voorkant. Als je deze volgorde aanhoudt, dan komt het eigenlijk nooit voor dat de frees te grote stukken uit je werkstuk hapt. De dag waarop ik de profielen in de boven- en onderkant freesde, was ook de dag waarop mijn buren met hun visite aan de voorkant van onze huizen kwamen zitten. De vier volwassenen en de acht kinderen leidde me iets te veel af, waardoor ik het profiel i.p.v. in de voorkant, in de achterkant begon te frezen. gelukkig had ik dit na 1 centimeter al door.

Dit soort dingen kunnen nu eenmaal gebeuren en het is ook prima op te lossen, het kost alleen weer enorm veel tijd. Ik beitel een groef in het verkeerd gefreesde stuk en lijm een stukje afvalhout in, dat qua kleur en nerftekening exact op het fout gefreesde stuk houdt lijkt.

Butsudan_264Nadat de lijm ongeveer een uur heeft gedroogd is de verbinding al sterk genoeg om er je schaaf op zetten. Zeker als het om zulke kleine stukjes hout gaat als dit. Met een blokschaaf kan ik het stuk hout gelijk aan de boven en de zijkant schaven.

Butsudan_266Natuurlijk baal ik enorm van dit soort domme fouten, maar ik had – toen ik met houtbewerken begon – nooit durven dromen dat ik nog zo handig met handgereedschap zou worden.

Inmiddels ben ik er achter wat er voor heeft gezorgd dat mijn deuren “scheef” zijn. Helemaal zeker weten doe ik het niet, maar ik zou zweren dat het hout waarmee ik de zijkanten van de kast heb gemaakt 100% haaks waren. Inmiddels zijn ze iets krom getrokken waardoor de kast niet meer helemaal haaks is te monteren. Het kan zijn dat dit al zo was, maar het is ook goed mogelijk dat het hout door de schommelingen in de luchtvochtigheid is kromgetrokken. Ik ben immers qua doorlooptijd al een paar weken met dit project bezig.

De planken weer helemaal vlak schaven is geen optie, omdat mijn houtverbindingen (de domino’s) er al inzitten en het risico te groot is dat ik er zoveel af moet schaven dat de domino’s zichtbaar worden. Ik kan veel fouten maskeren, maar witte domino’s blijven altijd zichtbaar als ze uit notenhout steken. Mijn oplossing is wel heel simpel. Ik vijl een paar millimeter van twee domino’s af, waardoor ik de kast weer haaks kan monteren. De zijkanten zelf zal ik na montage met de hand bij schuren.

Om het lijmproces te vergemakkelijken lijm ik eerst een zijkant op de onderkant van de Butsudan. Ik klem een grote winkelhaak op de onderkant en tegen de zijkant, zodat ik zeker weet dat die zijkant haaks is.

Butsudan_276De lijm laat ik gedurende de nacht drogen, zodat ik zeker weet dat lijm helemaal opgedroogd is. De dag erna, lijm ik het stootbord, het schapje en de andere zijkant op de onderkant. De bovenkomt monteer ik even zonder lijm, zodat ik met lijmklemmen overal evenveel druk op de lijmklemmen kan zetten.

Butsudan_285Butsudan_287Ook nu laat ik de lijm gedurende de nacht drogen voor ik de lijmklemmen er af haal. Bij het lijmen heb ik wel kleine stukjes hout ingepakt in verpakkingstape en tussen de zijkanten en de bovenkant geplaatst. Deze heb ik ook tussen het stootbord en de bovenkant geplaatst. Hiermee weet ik zeker dat er niet per ongeluk lijm tussen de bovenkant en de rest van de kast kan komen, want dan had ik de bovenkant er nooit meer vanaf gekregen.

Leave a Reply