Butsugu : Bekers voor water en rijst (deel 1)

In een Butsudan vind je, naast het Boeddhabeeld, een aantal vaste accessoires terug. De Japanse term hiervoor is Butsugu. Een Butsugu-set bestaat minimaal uit de volgende voorwerpen: een offerbeker voor water/thee, een offerbeker voor rijst, een wierookbrander, een kleine vaas, en een kandelaar.

Na de Butsudan was ik echt toe aan wat kleine projecten en wat is dan beter om te beginnen aan mijn eigen gemaakte Butsugu, althans een deel ervan. Op voorhand heb ik over de bekers al veel nagedacht. Bekers hebben eigenlijk altijd wel een ronde vorm. En daar begint mijn probleem, want ik heb geen draaibank. Nu moet je als houtbewerker creatief zijn, en ik heb een manier gevonden om de bekers toch een ronde vorm te kunnen geven.

Butsudan_352Om niet in herhaling te vallen, laat ik het voorbereiden van het hout weg uit dit artikel. Mocht je willen weten hoe ik dat – voornamelijk met handgereedschap – doe, dan kun je dit teruglezen in de serie over de Butsudan. Omdat de Butsugu bij mijn Butsudan moet passen, ga ik voor de gouden combinatie van Maple (Amerikaanse Essen) en Amerikaanse walnoot. Ik maak vier vierkante latjes uit de walnoot. En twee smalle en een brede strook uit de maple. Mijn bedoeling is, om een witte kruis in de walnoot te krijgen.

Butsudan_354De witte strook in het midden is de exacte breedte van de beker. Ik heb de walnoten stroken bewust breder gemaakt, zodat ik na het lijmen makkelijker de ontstane balk op de juiste dimensie kan zagen.

Het lijmen is een heel eenvoudig proces, dat ik in een paar stappen doe. In het verleden heb ik wel eens geprobeerd om zoveel stukken in een keer te lijmen, maar dat geeft toch niet het perfecte resultaat. Ik lijm eerst een strookje maple tussen twee stukken walnoot.

Butsudan_355Ik zorg ervoor, dat het deel dat straks tegen de brede strook maple aan wordt gelijmd, zo vlak mogelijk is. Dan hoef ik deze kant na het lijmen niet meer vlak te maken met een handschaaf. Terwijl dit deel droogt in de lijmklemmen, doe ik hetzelfde met de twee andere stukken walnoot en het laatste smalle strookje maple. Daarna lijm ik de brede strook maple tegen een van de twee eerder gelijmde stroken aan. Ik probeer de stroken maple zo goed gecentreerd mogelijk te lijmen.

Butsudan_358Ik houd hele korte droogtijden aan – 45 minuten – zodat de lijm net hard genoeg is om het hout bij elkaar te houden. En lang duurt het niet voor ik de klemmen er weer op zet. Het voordeel is dat ik zo alles mooi op een middag gelijmd krijg. Nu moet ik er wel bij zeggen dat het op deze dag ruim boven de 30 graden is, misschien dat dat ook voor kortere droogtijden zorgt.

Na 45 minuten kan ik ook de andere strook er op lijmen. Het geheel wat dan ontstaat laat ik wel een volle nacht drogen, omdat de volgende stap het op maat zagen is. Ik durf het niet aan om te testen of de lijm al sterk genoeg is, om de kracht van mijn zaagtafel op te vangen.

Butsudan_361Over de grote hoeveelheid lijm, maak ik me geen zorgen, er moet nog heel wat afgezaagd worden en zo ben ik zeker van, dat de te lijmen oppervlakten genoeg lijm hebben gekregen. Overigens vind houtlijm hoge temperaturen niet fijn. Boven de dertig graden is het bijna net zo dun als water. Ik lijm nu voor het eerst met titebond, maar om eerlijk te zijn vind ik Pattex Classic nog steeds de allerbeste houtlijm.

Als de lijm opgedroogd is, zoek ik het smalste punt van het liggende witte deel op. Op  dat punt stel ik mijn zaag in. Voor de foto heb ik een witte lijn op het hout getekend, zodat je kunt zien wat ik bedoel.

Butsugu_014Ik zaag met dezelfde instelling een kant die haaks op de net gezaagde kant staat. Daarna stel ik mijn zaagblad zo in, dat het middelpunt van de kruis, ook het middelpunt van mijn vierkant wordt en zaag de twee overgebleven zijden.

Het stuk hout is hoger dan mijn zaagblad en ik heb best veel moeite om alles mooi te zagen. Na het zagen is het hout best gehavend.

Butsugu_012Maar dat is niets dat een no. 5 bankschaaf niet op kan lossen. Na het schaven zoek ik het middelpunt op, van het witte kruis.

Butsugu_009

Ik boor in het midden een gat van 2mm, de truc met de piramide is me goed bevallen, en omdat ik nog niet klaar ben met het figuur dat ik in de beker wil hebben, pas ik die ook hier toe.

Ik stel een stop blok op mijn afkort zaag in, zodat ik van beide uiteinden evenveel af kan zagen.

Butsugu_006Van het stuk maple, waar ik ook de stukken uitgehaald heb voor het witte kruis, zaag ik een strook af. Het verschil met het witte kruis is, dat ik stukken voor het kruis dwars op de kopse kan heb gezaagd. Zo lopen de houtnerven gelijk aan het walnoot. Het stuk wat ik nu afzaag, zaag ik evenwijdig aan de kopse kant af, zodat ook voor dit stuk de houtnerven gelijk aan de nerven van de walnoot lopen.

Van de Butsudan zijn er weinig dingen waar ik spijt van heb. Maar voor het mooie had ik dit ook moeten doen, voor de kleine puntjes in het Yin Yang teken. Deze zijn nu iets donker, omdat de kopse kant zichtbaar is. Deze geleerde les neem ik mee in dit project

De nieuwe strook zaag ik doormidden en in beide stukken boor ik een 2mm gat in het midden. Ik gebruik hier bewust een groter gat, zodat ik er een iets langere spijker in kan stoppen.

Butsugu_005Hier krijg je een goed beeld van het motief dat ik straks in de bekers wil hebben. Dit stuk moet nog in tweeën gezaagde worden, de onderkanten van de bekers zitten als het ware tegen elkaar aan.

Butsugu_003 Ik lijm de vijf delen niet in een keer aan elkaar. Ik wil namelijk eerst het witte deel exact gelijk maken aan de walnoot Maple combinatie. Dat maakt het makkelijker om de bovenkanten van de bekers op het blok te lijmen.

Butsugu_002Dit stuk laat ik een dag in de lijmklemmen zitten. De volgende dag, begin ik met het gelijk maken van de aangelijmde delen. Ik zaag de eerste dicht bij de dikte van de walnoot essen combinatie. Een schaaf hem vlak met een blokschaaf.

Butsugu_19Het schaven gaat zo makkelijk, dat ik de rest zonder te zagen met de blokschaaf vlak maak.

Butsugu_24Het lijmen van de twee blokjes was nog een behoorlijke klus. Maar uiteindelijk heb ik de witte lijnen best strak mooi op elkaar kunnen laten aansluiten. Mijn excuus, ik zie nu pas dat ik tijdens het fotograferen meer  op de lijmklem heb gefocust, dan op het hout in de lijmklemmen.

Butsugu_25De lijm laat ik weer een dag drogen, zodat ik de volgende avond kan beginnen met het vormen van de bekers – er hoeft nu voorlopig niets meer gelijmd te worden. Hoe ik de bekers vorm zie je in deel twee van deze serie.

Leave a Reply