Je wilt beginnen met houtbewerken – decoupeerzaag (deel 4)

DecoupeerzaagMet een cirkelzaag en een accuboormachine, kun je al heel veel houtbewerkingsprojecten doen. Maar er komt een moment waarop je een volgende stap wilt maken. Je wilt iets meer dan alleen maar vlakke oppervlakten. Die zorgen er namelijk voor dat je projecten een beetje “saai” ogen.

In dat geval is een decoupeerzaag een prima stuk gereedschap. Op zijn eigen manier is de decoupeerzaag een soort van kleiner broertje van de lintzaag. Uiteraard kun je met een lintzaag veel meer, want het zaagblad is veel langer en stabieler. Omdat de lintzaag een stuk stabieler is, kun je met een lintzaag ook planken uit een balk zagen. Dat gaat met een decoupeerzaag niet.

Maar voor het zagen van vormen in hout, of het zagen van gaten is een decoupaarzaag uitermate geschikt. En ook nog eens heel eenvoudig in gebruik. Afhankelijk van het type en merk, heeft een decoupeerzaag de volgende instellingen:

  • Snelheid: soms kun je deze apart instellen, maar vaak hangt er vanaf hoe diep je de schakelaar indrukt. Hoe dieper je hem indrukt hoe sneller de zaag op en neer beweegt. Hoe minder diep je hem indrukt hoe langzamer de zaag gaat.
  • Pendelstand: als je de decoupeerzaag op de pendelstand zet, dan beweegt deze zaag niet alleen op en neer, maar gaat het blad ook iets naar voren en naar achteren. Dat is prima als je lange stukken in zacht materiaal wilt zagen.

Een decoupeerzaag is redelijk beperkt in zijn mogelijkheden, maar je kunt hem gebruiker voor de volgende toepassingen:

  • Het ruw uitzagen van plaatmateriaal: je zaagt het hout heel ruim uit, zodat je het later met een zaagtafel of cirkelzaag op maat kunt zagen. Dit is met name heel handig als je een volle plaat multiplex koopt (122cm X 144cm). Hoewel mijn voorkeur in dit geval toch uit gaat naar een cirkelzaag en een geleider;
  • Het uitzagen van vormen: Letters, cirkels e.d. Hier is de decoupeerzaag als vis in het water.
  • Rechthoekige of ronde gaten in hout zagen: Als je niet de mogelijkheid hebt om panelen te maken, dan kun je ook prima een rechthoek of rond gat met een decoupeerzaag maken;
  • Het vormen van hout: Voor het aanbrengen van een curve of andere vorm kun je prima een decoupeerzaag gebruiken.

Als je een rechte zaaglijn wilt, dan kun je de decoupeerzaag – net als de cirkelzaag – tegen een geleider laten lopen. Dat geeft hele mooi resultaten. Belangrijk om te weten, is dat hoe recht je ook zaagt, een decoupeerzaag niet geschikt is om hout haaks te zagen – om bijvoorbeeld twee stukken hout met elkaar te verbinden. Dit komt omdat het zaagblad te veel zijwaarts heen en weer beweegt.

Dit laatste geldt overigens niet voor alle decoupeerzagen. Zou heeft Mafell een decoupeerzaag waarvan Mafell beweert dat deze haaks zaagt. Dit komt omdat de decoupeerzaag een tegenbeweging maakt, waardoor alles stabiel blijft. Voor de fotografen onder ons, dit is vergelijkbaar met de VR stand in een lens voor spiegelreflex camera’s. Op het moment dat je op de knop indrukt om een foto te maken, draait er snel een motor heen en weer die de lens stabiliseert. Maar ook hier geldt weer, kwaliteit heeft een prijs.

decoupeerzagenWaar je op moet letten bij de aanschaf van een decoupeermachine is het soort zaagblad. Er zijn twee varianten te koop. Het T-zaagblad en het normale zaagblad.

Het normale zaagblad zie je links. Het T-zaagblad dankt zijn naam aan de twee horizontale uitsparingen op de schacht van het zaagblad (de drie zaagbladen rechts).

Mijn eerste decoupeerzaag had geen T-zaagbladen, waardoor ik de zaagbladen niet heel snel kon verwisselen. Ik weet niet of dat nog steeds zo is met de normaal zaagbladen, maar de T-zaagbladen zijn meestal bedoelt voor decoupeerzagen, waarop een snelspan zit. Dit houdt in, dat met een simpele druk op een knop of een hendel, het zaagblad uit de zaag valt. Je kunt het nieuwe zaagblad dan eenvoudig in de decouperzaag drukken en het zaagblad klikt dan heel snel vast.

Als je de decoupeerzaag wilt gebruiken, dan moet je eerst het juiste zaagblad kiezen. Er zijn zaagjes voor hout en zaagjes voor metaal. Beide varianten zijn verkrijgbaar als fijne en grove tanden. Voor zacht hout gebruik je altijd een grof getand zaagblad. Dit geldt voor het meeste plaatmateriaal. Hou harder het hout, hoe fijner getand het zaagblad moet zijn. Meestal staat er op het zaagblad vermeld, voor welk houtsoort het geschikt is.

Als je het juiste zaagje gekozen en gemonteerd hebt, kun je beginnen met zagen. Er zijn speciale geleidingssystemen voor decoupeerzagen te koop, maar een recht stuk hout of metaal is ook prima als geleider te gebruiken. En als je een vaste hand hebt, dan kun je ook gewoon uit de vrije hand zagen. Dat laatste zul je overigens altijd moeten als je ronde vormen wilt zagen.

Druk nooit de schakelaar van de decoupeerzaag in een keer in. Maar begin langzaam en voor lange rechte stukken, kun je meer snelheid gebruiken. Voor ronde vormen, geldt dat je nooit de hoogste snelheid moet gebruiken. Want hoewel het zaagblad heel wendbaar is, kan het niet altijd een mooie ronde vorm zagen. Dan loop je de kans dat je zaagblad vast hapt in het materiaal dat je zaagt, waardoor de decoupeerzaag zelf omhoog stuit. Dat is niet alleen vervelend voor je polsen, maar het kan ook je werkstuk enorm beschadigen.

Als je een recht- of cirkelvormig gat in een stuk hout of plaatmateriaal wilt zagen, dan teken je eerst het gat op het hout, dat je wilt verwijderen.

Schoenenkast_529Vervolgens boor je een of meerdere gaten, in het stuk dat je wilt verwijderen. Het beste kun je dat met een speedboor doen.

Schoenenkast_530Nu kun je het zaagblad in het gat steken en kun je voorzichtig op of langs de lijnen zagen.

Schoenenkast_531En als je klaar bent, heb je een gat op de plek waar je hem wilt hebben. Op de onderstaande foto, zie je een voorbeeld. Ik heb hier niet echt mijn best gedaan om mooi recht te zagen. Dit stuk MDF is in het eindresultaat namelijk nooit zichtbaar.

Schoenenkast_532Tenslotte nog een laatste tip van Matthias Wandel. Je kunt het zaagblad van een decoupeerzaag ook stabiliseren. Waardoor je hem kunt gebruiken als vervanger van een lintzaag. Het is nog steeds een stuk beperkter dan een echte lintzaag, omdat je zaagblad veel korter is dan een lintzaag.


 

Leave a Reply